Derya Önder

Bu akşam bir kitap üzerinde çalışırken aklıma çok gerilerden bir olay geldi.
Bundan 11 yıl kadar önce o dönemde birlikte çalıştığımız bir yayınevinden "baskıya hazır" bir proje kitap için "acil" bir iş önerisi almıştım.

Sahiden de tasarımı bitmiş bir kitaptı. Fakat ilginç bir şekilde, tasarımcı son dokunuşları yaparken gözüne metinde bazı yazım hataları filan çarpmış. Alıcı gözüyle bakmaya başlayınca da canı sıkılmış ve yayınevine dönüp "Bu metni birine daha okutur musunuz" demiş.

Dünya, en geniş anlamıyla zehirli bir yerdir.
Etiğin, etik anlamındaki ahlâkın ortadan kalktığı her diyarda, dünyanın her yerinde isterseniz Mars'a yeni dünya kurun, her şeyin nafile olduğu bir an gelir; o ilerilerin ilerisi teknoloji içi boşalan bir çuval gibi olduğu yere, daha çok da -bana kalırsa- kendi üzerine yani aslında insanın üzerine çöker. Çökecektir. Biz göremesek, göremeyecek olsak da çökecektir.

Dünya, en geniş anlamıyla adaletsiz bir yerdir.

Aklımı kurcalayan bir soru var. Bu soru tam da en alttaki şarkıyı dinlerken bir kez daha aklıma geldi.

Aklımı kurcalayan soru şu: Sisiphos’un durmadan tepenin üstüne çıkarmaya çalıştığı, tam başaracakken yeniden aşağı yuvarlanan, durmadan tekrarlanan bu yukarı itme ve aşağıya düşme sırasında yukarıya itilmeye çalışılan taş/kaya, acaba hep aynı taş/kaya mıydı?

2020 Nisan'ında aklıma gelmiş, şiirin bu kısmını buraya da yazmışım.
Ama bu akşam Deep Purple'ın April'ını dinlerken tekrar aklıma geldi. Hem de Deep Purple da şarkıya "April is a cruel time" diye başlayınca, bunları birleştirmek şart oldu.

Müzik zaten 12.10 dakika.. Sözler 8:50'de başlıyor. O dönemin müzik gruplarının şarkılarında sözlerin oldukça geç girişini çok anlamlı buluyorum.

Pek çokları gibi, benim de en sevdiğim Ömer Seyfettin hikâyesi "Diyet" hikayesidir. Sanırım ilkokulda ya da ortaokulun ilk yıllarındaydım ilk okuduğumda. O zamanlar insan önceleri bir yandan "Zavallı Koca Ali" diye üzülüyor, bir yandan demek minnet böyle bir şey diye düşünüyor. Koca Ali'nin kesik kolunu Hacı Kasap'ın dükkânında bırakıp dışarı çıkışı gözümün önünde bir resim gibi durur hep. O kapıdan çıktığında artık bir kolu olmayan ama özgür, "minnetsiz" bir Koca Ali'dir o. Bir daha çeliğe su veremeyecektir, evet...

Hayatında çok şeye tutkuyla bağlanmış ve bir yerde vazgeçmiş biri olarak içerideki o cılız sesi çok iyi tanıyorum. Bütün ibrelerin aksi yönü gösterdiği, kalsan işine gelecek, yarayacak, kısmen iyi olacak vs. bir sürü yerde içeride cılız bir ses sana "vazgeç", "yanlış yapıyorsun" der ama bu cılız ses dışındaki her şey o kadar gürültülü, gösterişlidir ve pragmatik olarak baktığında doğru olan olduğun yerde kalmak gibi göründüğü için o sese kulak vermezsin.

Şarkı Archive'ın 2009 tarihli Controlling Crowds (I-III) albümünün 6. şarkısı (Vokal: Maria Q)

Geçenlerde bir arkadaşım bana, Foucault’nun Deliliğin Tarihi kitaplarının bende olup olmadığını sordu. Evde epey geniş bir kütüphane olmasına rağmen hiç bakmadan var dedim. Gidip de geri gelmeyen çok kitabım olmuştur çünkü. Bu akşam da yarın arkadaşıma vermek üzere uzun zamandır kitapları elime aldım.

Uzun zamandır aklımda olan (ve aslında pek de yapmadığım bir şey olarak) Wislawa Szyborska'nın (1923-2012) "Possibilities" başlıklı şiirini çevirmek, bu gecenin nasibiymiş.
Şiiri aylar önce ilk kez okuduğumda da bende çevirme hissini uyandırmıştı ama bir türlü fırsat olmamıştı. Ve fırsat, hiç olasılık olmayan bir akşamın gecesinde kendi kendisini yarattı. Şairinin eline, yüreğine, şiirin sadeliğinin güzelliğine sağlık.

*

Wislawa Szymborska

OLASILIKLAR

Filmleri tercih ederim.
Kedileri tercih ederim.
Warta boyunca uzanan meşe ağaçlarını tercih ederim.

Ofra Haza, Yasmin Levy de söylüyor ve daha uzun versiyonlar ama Selva Erdener de son derece iyi... Bir veda şarkısı.